اجرت المثل ایام زوجیت

اجرت المثل ایام زوجیت

اجرت المثل ایام زوجیت، از جمله حقوق مالی زوجه است که پرداخت آن به وی در صورت مطالبه در زمان طلاق، در شرع مقدس و قوانین موضوعه ایران پیش بینی شده است.

در این مقاله به بررسی اجرت المثل زن در ایام زوجیت خواهیم پرداخت.

 

با گروه وکلای آسا همراه باشید.

 

اجرت المثل ایام زوجیت به چه معناست؟

اجرت المثل ایام زوجیت، اجرتی برای اعمال انجام گرفته است که زوجه در قبال خدماتی که در منزل شوهر، به دستور وی و بدون قصد تبرع انجام داده است، دریافت
می دارد، مانند آشپزی، نگهداری از فرزندان، شیر دادن به فرزندو…

در واقع اجرت المثل از جمله حقوق مالی زوجه مانند مهریه و نفقه می باشد که شوهر مانند سایر حقوق مالی زن، تحت شرایطی، ملزم به پرداخت آن می باشد.

هرچه از مدت زندگی زناشویی بیشتر گذشته باشد میزان اجرت المثل نیز بیشتر خواهد بود.

 

 

زن در چه صورتی مستحق دریافت اجرت المثل می باشد؟

طبق تبصره ماده 336 قانون مدنی:

1) زوجه اموری را که انجام می دهد باید به دستور زوج باشد.
2) زوجه رایگان آن امور را انجام نداده باشد، یعنی قصد تبرع نداشته باشد.
3) اموری که زوجه انجام می دهد شرعا به عهده او نباشد، یعنی مشمول موارد تمکین عام و خاص نباشد.

4) عرفا برای آن کار اجرت المثل باشد.

5)تمامی این موارد برای دادگاه اثبات شود.

 

 

چه زمانی زن می تواند اجرت المثل ایام زوجیت خود را مطالبه نماید؟

زن در هر زمانی می تواند اجرت المثل خود را مطالبه نماید، اعم از اینکـه ایـن درخواسـت درجریان رسیدگی به طلاق و یا در اثنای زندگی زناشویی توسط زوجه مطرح گردد.

در واقع درخواست اجرت المثل توسط زوجه نه تنها منوط به درخواسـت طـلاق از طـرف زوج وعدم تقصیر زن در طلاق نیست،

بلکه حتی منوط به مطرح شدن طـلاق بـین زوجـین و صدور گواهی عدم امکان سازش نیست؛

زیرا استیفا یک قالب حقوقی و عامی است کـه در صورت انجام خدمت توسط زوجه، ارزش عرفی داشـتن خـدمات وی،

عـدم قصـد تبرع او و انجام خدمت به دستور زوج توسط زوجه به اثبـات برسـد، مـی توانـد مبنـای استحقاق وی نسبت به مطالبه اجرت المثل قرار بگیرد.

 

 

آیا به زن ناشزه اجرت المثل تعلق می گیرد؟

اگر زن از ایفای وظایف زناشویی در مقابل شوهرش خودداری کند ، ناشزه محسوب خواهد شد.

در خصوص تعلق گرفتن اجرت المثل به زن ناشزه، با توجه به اینکه قانون حمایت خانواده سال 92 قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق را نسخ کرده است،

در چنین شرایطی اجرت المثل به زوجه تعلق خواهد گرفت؛ چرا که دیگر چنین شرطی وجود ندارد و در رویه نیز برای مطالبه اجرت المثل حتی اگر زنی ناشزه باشد و مرد حکم الزام به تمکین او را داشته باشد اجرت المثل به زن تعلق خواهد گرفت.

 

 

آیا در ازدواج موقت زن مستحق اجرت المثل است؟

در این خصوص قانونگذار ساکت است؛

اما به نظر می رسد که اگر شرایط در ازدواج موقت نیز مانند ازدواج دائم باشد و زن در منزل همسرش زندگی کند و اموری مانند کار در منزل، آشپزی، رسیدگی به فرزندان و… را انجام می دهد و شرایط دریافت اجرت المثل نیز وجود داشته باشد زن بتواند تقاضای اجرت المثل کند.

 

 

زن چگونه می تواند اجرت المثل ایام زوجیت را مطالبه نماید؟

-ابتدا با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی دادخواستی به خواسته مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت ثبت نماید.

– اگر مبلغ خواسته تا 20 میلیون تومان باشد، پرونده برای رسیدگی به شورای حل اختلاف ارجاع می شود.

-اگر مبلغ خواسته بیشتر از 20 میلیون تومان باشد، پرونده برای رسیدگی به دادگاه خانواده ارجاع می شود.

-بعد از ارجاع پرونده دادگاه وقت رسیدگی تعیین می نماید.

-سپس قاضی مربوطه بعد از بررسی پرونده و احراز شرایط دریافت اجرت المثل که در بالا گفته شده و پس از تعیین وقت دادرسی موضوع را برای تعیین اجرت المثل به کارشناس مربوطه ارجاع می دهد.

-کارشناس نیز با در نظر گرفتن مواردی مانند مدت زمان زندگی مشترک، سن زوجه، نحوه اشتغال زن و … به تعیین میزان اجرت المثل زندگی مشترک می پردازد.

-پس از اظهارنظر کارشناس نظریه او به طرفین ابلاغ می شود.

-طرفین باید ظرف هفت روز به دادگاه مراجعه و نظر کارشناس را مطالعه کنند.

– در صورت اعتراض امر به هیأت کارشناسی سه نفره ارجاع می گردد.

-در نهایت دادگاه باتوجه به اظهارنظر کارشناس یا کارشناسان جهت تعیین میزان اجرت المثل حکم صادر می نماید.

-حکم صادره  قابل تجدیدنظر خواهی می باشد و در صورت غیابی بودن قابل واخواهی می باشد و سپس بعد از انقضا مهلت 20 روزه قابل تجدیدنظر خواهی خواهد بود.

 

 

درج میزان اجرت المثل ایام زوجیت ضمن سند نکاح:

زن و شوهر می توانند در زمان اجرای صیغه ازدواج هر شرطی که مخالف با مقتضای ذات عقد ازدواج و اصول کلی عقد نباشد را در عقدنامه شرط کنند.

یکی از آن شروط می تواند میزان اجرت المثل ایام زوجیت باشد.

اگر طرفین عقد ازدواج، مبلغ مشخصی را در عقدنامه تحت عنوان اجرت المثل قید کنند، دادگاه فقط به همان میزان می تواند حکم کند.

علاوه بر این امر زن می تواند در عقدنامه شرط کند که تمام اموری که در منزل مشترک انجام خواهد داد به صورت رایگان است و مبلغی را از این بابت از زوج نخواهد گرفت و با توجه به اینکه این امر در سند ازدواج قید شده است، اثبات آن امر نیز راحت تر خواهد بود.

 

 

تفاوت میان نفقه و اجرت المثل ایام زوجیت:

مطابق قانون مدنی ایران، نفقه عبارت است از «همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت از قبیل مسکن، البسه، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض.» به عبارتی نفقه هزینه زندگی به حساب می‌آید.

پرداخت نفقه تا زمانی وظیفه مرد است که زن وظایف همسری و زناشویی خود( تمکین عام و خاص) را انجام دهد و در صورت عدم انجام تمکین قانوناً مرد ملزم به پرداخت نفقه نیست.

در واقع با توجه به مطالب ذکر شده در بالا، پرداخت نفقه و اجرت المثل ایام زوجیت هر دو بر عهده شوهر است، لیکن در پرداخت نفقه فقط شرط تمکین وجود دارد و به زن ناشزه نفقه تعلق نمی گیرد، ولی پرداخت اجرت المثل منوط به اثبات شرایط ذکر شده در بالاست و در صورت اثبات شرایط حتی در صورت عدم تمکین زن، به وی نفقه تعلق می گیرد.

 

 

نظریه مشورتی قوه قضائیه مورخ 1392/02/15:

اگر متقاضی طلاق زوجه باشد، لیکن این تقاضا به خاطر سوء رفتار و سـوء معاشرت و تخلف زوج از شروط مندرج در عقدنامه باشد

به طـوری کـه زوجـه نتوانـد زندگی مشترک متعارف را ادامه دهد و مجبور باشد برای رهایی از گرفتاری و بـدبختی بیشتر تقاضای طلاق نماید،

آیا در این صورت حـق الزحمـه کارهـای خـارج از وظـایف همسرداری و همینطور نحله به زوجه تعلق میگیرد یا خیر و مفهوم جملـه «… و نیـز تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشـد…» چیست؟

در مورد اجرت المثل« طبق ماده 29 قانون حمایت خـانواده»،اجرت المثل ایام زوجیت بر اساس تبصره ماده 336 قـانون مـدنی و نحله با توجه به بند 8 ماده 58 قانون حمایت خانواده مصوب 91 ناظر بر بنـد ب و تبصره 6 قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب 71 تعیـین مـی گـردد و تعیـین آنها، ربطی به نحوه رفتار زوجه و نحوه درخواست اعم از اینکه از طرف زوج باشد یـا زوجه، ندارد.

 

 

نمونه رای رد درخواست اجرت المثل ایام زوجیت:

رای دادگاه بدوی:

دعوی خانم م.م. به‬ طرفیت همسرش آقای م.ط. مبنی بر مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک وارد نیست

زیرا مطابق تبصره الحاقی به ماده 336 قانون مدنی از جمله شرایط مطالبه اجرت المثل این است

که زوجه به قصد دریافت دستمزد و با دستور شوهر امور خانه را انجام دهد در حالی که مطابق عرف حاکم بر خانواده‌های ایرانی اساساً زن تبرعاً امورخانه ‬داری از قبیل شوهرداری و نگهداری بچه و غیره را انجام می‌دهد

و هیچ‬گاه قصد او دریافت دستمزد نبوده

و گرنه در طول زندگی مشترک آن را مطالبه می نموده و زوجه دلیلی بر اثبات خلاف آن من‬ جمله اثبات دستور زوج به انجام امور ارائه ننموده است

بنا به مراتب فوق دعوی خواهان وارد نبوده و به استناد ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی و مفهوم مخالف تبصره الحاقی به ماده 336 قانون مدنی حکم به رد ادعای وی صادر می‌گردد.

این رأی حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران می‌باشد.
رئیس شعبه 238 دادگاه عمومی خانواده تهران

 

 

رای دادگاه تجدیدنظر استان مبنی بر رد درخواست اجرت المثل:

تجدیدنظر‬خواهی خانم م.م.  به‬ طرفیت آقای م.ط. نسبت به دادنامه شماره 640 مورخ 1393/5/15 شعبه 238 دادگاه عمومی حقوقی تهران در پرونده کلاسه 343 مبنی بر صدور حکم به رد دعوی مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت وارد نمی‌باشد

زیرا با توجه به محتویات پرونده و امعان‬ نظر در اوراق و مندرجات لایحه تجدیدنظر‬خواهی و لوایح دفاعیه طرفین مدلول تجدیدنظرخواسته رأی صادر شده دادگاه بدوی بر اساس مستندات موجود در پرونده صادر گردیده است

و با عنایت به اینکه تجدیدنظر‬خواه ایراد و اعتراض موجهی که موجبات نقض دادنامه اعتراض شده را فراهم آورد ابراز ننموده است لذا این دادگاه با عنایت به مراتب مذکور ضمن رد دادخواست تجدیدنظر‬خواهی رأی صادر شده

دادگاه بدوی را با استناد به مواد 358 و 365 قانون آیین دادرسی دادگاه ‬های عمومی و انقلاب در امور مدنی تأیید می‌نماید. این رأی قطعی است.
رئیس و مستشار شعبه 24 دادگاه تجدیدنظر استان تهران

 

 

نمونه رای قبول اجرت المثل ایام زوجیت:

رای دادگاه بدوی:

در خصوص دعوی خانم م.الف. به طرفیت آقای م.ک. با وکالت آقای الف.ص. به خواسته مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک طرفین با عنایت به دادخواست تقدیمی و مدارک و مستندات ابرازی خواهان

و با توجه به اظهارات طرفین در جلسه دادرسی نظر به اینکه خواهان در طول زندگی مشترک کارهایی را که شرعاً به عهده وی نبوده

در منزل مشترک انجام داده و با عنایت به اینکه اصل نیز بر عدم تبرع می‌باشد

و با توجه به اینکه خوانده نیز دلیل کافی بر بی ‬اعتباری خواسته خواهان ارائه نکرده و موضوع حسب ضرورت به کارشناسی ارائه گردیده و نظریه کارشناسی نیز مصون از اعتراض طرفین باقی مانده است

النهایه نظر به مراتب مذکور دادگاه دعوی خواهان را ثابت تشخیص داده مستنداً به ماده واحده قانون الحاق یک تبصره به ماده 336 قانون مدنی و مادتین 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت آقای م.ک. به پرداخت مبلغ دویست و شانزده میلیون ریال بابت اجرت المثل کارهای انجام گرفته در منزل مشترک توسط خواهان

و نیز پرداخت مبلغ 4320000 ریال بابت هزینه دادرسی در حق صندوق دولت و نیز پرداخت مبلغ 1000000 ریال دستمزد کارشناسی در حق خواهان خانم م.الف. صادر و اعلام می‌دارد. این رأی حضوری بوده ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر استان تهران می‌باشد.
رئیس شعبه 262 دادگاه عمومی خانواده تهران

 

رای دادگاه تجدید نظر استان مبنی بر قبول اجرت المثل:

در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.ک. با وکالت آقای الف.ص. به طرفیت خانم م.الف. نسبت به دادنامه شماره 1568 مورخه 1392/11/23 صادره از شعبه 262 دادگاه خانواده تهران که به موجب آن تجدیدنظرخواه به پرداخت اجرت المثل دوران زوجیت در حق تجدیدنظرخوانده محکوم شده است.

با توجه به مندرجات پرونده و لایحه اعتراضیه و توضیحات طرفین و مستندات رأی و استدلال دادگاه دادنامه تجدیدنظرخواسته مطابق قانون و دلائل موجود در پرونده صادر شده و مخالفتی نیز با موازین شرعی ندارد.

لذا به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی دادنامه مذکور تأیید می‌شود. رأی صادره قطعی است.
رییس و مستشار شعبه 60 دادگاه تجدیدنظر استان تهران

 

 

جهت مشاهده بیشتر به سایت  https://ara.jri.ac.ir مراجعه نمایید.

 

 

جهت اخذ وکیل و  مشاوره با وکیل خانواده ما تماس بگیرید. 22350512 و 26766919

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *