در برخی موارد فقط یک شخص در ارتکاب جرم نقش ندارد. گاهی افراد دیگری نیز مرتکب را در ارتکاب جرم همراهی می کنند. این افراد می توانند شریک یا معاون در ارتکاب جرم باشند.  مفهوم معاونت در جرم  به این معناست که، کسی که مستقیما در عملیات اجرایی  جرم شرکت ندارد، اما مجرم را در ارتکاب جرم یاری می کند. در واقع معاون به وقوع جرم کمک می کند. گروه وکلای آسا در این مطلب به بررسی کامل شرایط معاونت در جرم ،مفهوم معاونت در جرم،  ارکان معاونت در جرم، اثبات معاونت در جرم، معاونت در جرم در قانون مجازات اسلامی می پردازد.

معاونت در جرم چیست و چه مجازاتی دارد؟

شرایط تحقق معاونت در جرم چیست؟

تحقق معاونت در جرم نیازمند وجود شرایط متعددی است:

1- جرم بودن رفتار  اصلی (رفتار مباشر یا مرتکب)

2- ارتکاب جرم یا شرع به آن توسط مرتکب

3- انجام رفتار هایی که قانون در ماده ی 126 قانون مجازات اسلامی بیان کرده است.

4- وجود قصد مجرمانه در معاون در جرم.

5- قصد مشترک معاون جرم و مرتکب جرم.

6- تقدم یا اقتران زمانی بین رفتار معاون جرم و مرتکب جرم.

1-جرم بودن رفتار مباشر:

مسئولیت معاون در جرم به مسئولیت مرتکب اصلی بستگی دارد. زمانی می توان معاون را مجازات کرد، که رفتار مرتکب اصلی جرم باشد. مثال: حمید، سعید را ترغیب به نوشیدن شراب می کند. سعید از لیوانی که حمید به او داده می نوشد. سپس مشخص می شود داخل لیوان نوشابه بوده است. در این شریط نمی توان حمید را معاون در جرم شرب خمر دانست. زیرا از سوی سعید شرب خمری محقق نشده است.

 2-ارتکاب جرم یا شروع به آن توسط مرتکب:

سوال این جاست که آیا در شروع به جرم ، معاونت در جرم محقق می شود؟

معاون را زمانی می توان مجازات کرد، که فاعل اصلی جرمی انجام دهد. البته نیاز نیست جرم به صورت کامل ارتکاب پیدا کند. در واقع در شروع به جرم نیز امکان تحقق معاونت در جرم وجود دارد. مثلا حمید، سعید را تحریک به سرقت از اتومبیلی می کند. اگر سعید موفق شود اتومبیل را بدزدد، حمید معاون در سرقت تام محسوب می شود. معاونت در شروع به جرم نیز ممکن است. شروع به جرم یعنی مرتکب وارد عملیات اجرایی جرم شود. اما عاملی خارج از اراده ی او اجازه ی تکمیل ارتکاب جرم را ندهد. در این صورت شخص یاری دهنده او، معاون در شروع به جرم محسوب می شود. در مثال فوق فرض کنید سعید وارد اتومبیل شود و آن را روشن نماید. سپس صاحب اتومبیل سر برسد و مچ او را بگیرد. چون سعید مرتکب شروع به سرقت شده، حمید معاون در شروع به سرقت محسوب می شود.

3-مصادیق معاونت در جرم:

سوال اینجاست که مصادیق معاونت در جرم چیست؟ چه رفتارهایی منجر به معاونت در جرم می شود؟

ماده ی 126 قانون مجازات اسلامی، رفتار های زیر را مصداق معاونت در جرم می داند:

ترغیب کردن: هر عملی که شخصی به وسیله ی آن دیگری را به ارتکاب جرم وادارد.

تهدید: شخصی دیگری را بر اثر ترس و بیم وادار به ارتکاب جرم نماید. مثلا رئیس کارمند خود را تهدید کند که اگر شهادت دروغ ندهد، اخراج می شود.

تطمیع: نوعی از تحریک و ترغیب است که معمولا با وعده و وعید همراه است. این وعده ممکن است جنبه ی مالی داشته باشد.

تحریک: به این معنا که فکر ارتکاب جرم معین به دیگری الغاء شود.

دسیسه یا فریب: فریب به معنای مکر، حیله و حقه بازی است. منظور از دسیسه مکر و حیله ی پنهانی است.

سوء استفاده از قدرت: اگر باعث شود مباشر مانند آلت دست سوء استفاده کننده شود، از مصادیق مباشرت معنوی است.

اگر انگیزه ی ارتکاب جرم را ایجاد نماید، از مصادیق معاونت است.

ساخت یا تهیه وسایل ارتکاب جرم: مثلا برای سرقت مسلحانه، سعید اسلحه را تهیه کند.

البته معاون باید از این وسایل برای ارتکاب جرم استفاده کند و این وسایل بر ارتکاب جرم موثر باشند.

ارائه طریق ارتکاب جرم: منظور این است که شخص راه و روش ارتکاب جرم را به دیگری نشان دهد.

تسهیل وقوع جرم: شخص اعمالی را انجام دهد که بر ارتکاب جرم اثر بگذارد یا موانع را از سر راه مرتکب بردارد.

البته باید بین رفتار معاون و وقوع جرم ارتباط مستقیم وجود داشته باشد. مثلا شخصی با معرکه گیری حواس مردم را پرت نماید تا دیگری از طلافروشی سرقت کند.

بهتر است بدانید انجام یکی از رفتار های گفته شده نیز منجر به تحقق معاونت در جرم می شود.

4-وجود قصد مجرمانه در معاون:

شرط تحقق معاونت وجود قصد ارتکاب جرم در معاون است. یعنی معاون باید به قصد وقوع جرمی، رفتار های فوق را انجام دهد. پس اگر مباشر جرم مورد نظر معاون را انجام دهد، معاونت در ارتکاب جرم محقق می شود.

5-وحدت قصد معاون جرم  و مرتکب جرم:

قصد مجرمانه مرتکب اصلی و معاون جرم باید یکسان باشد. یعنی مرتکب همان جرمی را انجام دهد که منظور معاون بوده است. مثلا قصد معاون انجام سرقت ساده باشد، اما مباشر سرقت مسلحانه انجام دهد. در این صورت نمی توان شخص را معاون در سرقت مسلحانه دانست.

اگر مرتکب جرمی شدید تر از آنچه معاون قصد داشته انجام دهد، تکلیف معاون چیست؟ معاون به مجازات معاونت در جرم خفیف تر محکوم می شود. (ماده ی 126 ق.م.ا)

6- تقدم یا اقتران زمانی بین رفتار معاون جرم و مرتکب جرم:

معاون جرم باید رفتار خود را قبل از ارتکاب جرم یا همزمان با آن انجام دهد. کمک های بعد از وقوع جرم را نمی توان معاونت به شمار آورد. مثلا قبل از ارتکاب به جرم، فرد را تحریک به انجام جرم کند. اگر پس از ازتکاب جرم او را تشویق و یا حمایت کند، معاونت در جرم محقق نمی شود.

معاونت در جرم به عنوان جرم مستقل:

در برخی موارد عمل معاون  در جرم به صورت مستقل جرم انگاری شده است. یعنی مجازات معاون به مجازات فاعل اصلی وابسته نیست. مانند موارد ذیل:

معاونت در خودکشی: خود کشی جرم نیست. پس نباید معاونت در خودکشی را جرم دانست. اما ماده ی 15 قانون جرائم رایانه ای، معاونت در خودکشی را یک جرم مستقل دانسته است.

پس اگر کسی دیگری را تحریک به خودکشی نماید، مجازات می شود.

معاونت در جرم
معاونت در جرم

اگر کسی به قصد بر هم زدن امنیت مردم را تحریک به جنگ و کشتار با یکدیگر کند. چنین شخصی به یک تا پنج سال حبس محکوم می شود.

مجازات معاونت در جرم چیست؟

ماده ی 127 قانون مجازات اسلامی  معاونت در جرم را تعیین کرده است:

اگر مجازات جرم اصلی سلب حیات یا حبس ابد باشد:  مجازات معاون حبس تعزیری درجه 2 یا 3 خواهد بود.

در سرقت حدی و قطع عمدی عضو باشد: مجازات معاون حبس تعزیری درجه 5 یا 6 خواهد بود.

در جرائمی که مجازات آنها شلاق حدی است: مجازات معاون، شلاق تعزیری درجه 6 خواهد بود.

در جرائم موجب تعزیر: مجازات معاون، یک تا دو درجه پایین تر از مجازات جرم ارتکابی خواهد بود.

معاونت در جرم چیست و چه مجازاتی دارد؟
معاونت در جرم چیست و چه مجازاتی دارد؟

 

حال اگر شخصی کودکی را به انجام جرم تحریک کند، چه اتفاقی می افتد؟

 

مثلا حمید به کودکی بگوید دستبند خاله ات را از کشو بیاور تا به تو بستنی بدهم. در این مورد کودک قابل مجازات نیست. اما شخص تحریک کننده مطابق ماده ی 218 قانون مجازات اسلامی مجازات می شود.

معاونت در جرم چیست؟

اثبات معاونت در جرم، چگونه است؟

اثبات معاونت در ارتکاب جرم، نیازمند وجود ادله ی اثبات در امور کیفری است. ماده ی 160 قانون مجازات اسلامی ادله ی اثبات جرم را بدین شرح بیان نموده است:

اقرار، شهادت، قسامه، سوگند، علم قاضی از جمله دلایل اثبات جرم هستند.

 

نمونه رای در خصوص معاونت در جرم:

دادنامه شماره 9209970221900829 مورخ 1392/06/31:

استفاده کننده از سند مجعول، معاون در جعل محسوب نمی شود. زیرا پرداخت دستمزد متفاوت از ترغیب و تشویق است.

آیا در معاونت در جرم نیازمند وکیل هستیم؟

پرونده معاونت در جرم جز پرونده هایی نیست که داشتن وکیل در آن ضروری باشد . اما قطعا دانش و تخصص وکیل در پیروزی پرونده موثر خواهد بود.

شما می توانید از مشاوره، تنظیم لایحه، تنظیم شکایت وکلای آسا بهره مند شوید.  شماره تماس ما 22350512 

 

0 0 ثبت رای
امتیاز مقاله
مشترک شدن
اطلاع رسانی کن
guest
0 نظر
بازخورد درون خطی
دیدن تمام نظرات
0
دوست دارید مشارکت کنید ؟ لطفا نظری بدهید!x
()
x