خیانت در امانت

خیانت در امانت

واژه خیانت در فرهنگ لغت فارسی به معنی عهد شکنی،نقض پیمان، نقض عهد تعبیر شده است.

امانت نیز به مفهوم “مالی که به شخصی می‌سپارند تا نگاه دارد” به کار می‌رود. گروه وکلای آسا در این مقاله موضوع خیانت در امانت را مورد بررسی قرار داده اند.

 

جرم خیانت در امانت چیست و چگونه محقق می‌شود؟

قانون مجازات اسلامی تعریفی از جرم خیانت در امانت ارائه نکرده است .

ولیکن دکترین حقوقی آن را ” تصاحب، استعمال، تلف یا مفقود کردن اموال یا اسناد به زیان مالکان و متصرفان آنها، هنگامی که اشیای یاد شده به عنوان اجاره، امانت، رهن، وکالت و یا هر کار با اجرت یا بی اجرت به کسی داده شده و مقرر بوده است که اشیای مزبور بازگردانده شود و یا به مصرف معینی برسد” تعریف نموده‌اند.

 

در ماده 674 قانون مجازات اسلامی ارکان این جرم  ذکر شده است.

این ارکان  عبارتند از اینکه :

  1. اول باید یک قرارداد و یا توافق قبلی مانند اجاره نامه، امانت و… وجود داشته باشد.
  2. دوم وجود شیء ای است که به امانت سپرده شده است. مثلا ماشینی کسی دست دیگری امانت است . یا مثلا در قرارداد چکی بابت امانت قید می شود.
  3. و سوم سپردن مال امانی به شخص دیگر است.

البته گاهی وصف امانت ناشی از یک قرارداد خاص نیست اما ممکن است به موجب قانون اموالی برای حفظ و نگهداری به دیگری سپرده شده باشد.

مانند اموالی که ناشی از ولایت ، وصایت ،قیمومت  و وکالت به اشخاص سپرده می‌شود.

در همه این موارد اشخاص نسبت به این اموال امین محسوب خواهند شد هر چند که قرارداد امانی وجود نداشته باشد. و چنانچه نسبت به مالی که به حکم قانون در اختیار آنهاست خیانت کنند، مرتکب جرم خیانت در امانت شده‌اند.

 

جرم خیانت در امانت در قانون تجارت :

قانون در برخی موارد اشخاصی را امین تلقی کرده و اقداماتی که بر خلاف مصلحت شخصی که به آنها اعتماد کرده است را خیانت در امانت دانسته است.

مانند ماده 349 قانون تجارت که مقرر داشته زمانی که دلال برخلاف وظیفه خود نسبت به کسی که به او مأموریت داده به نفع طرف دیگر معامله اقدام نماید

و یا برخلاف عرف تجارتی ‌محل از طرف مزبور وجهی دریافت و یا وعده وجهی را قبول کند،

محکوم به مجازات مقرر ‌برای خیانت در امانت خواهد شد. مواد 359، 370 و 555 قانون تجارت نیز موارد مشابهی را در خصوص حق العمل کار و مدیر تصفیه امور ورشکسته مقرر نموده است.

 

شرایط تحقق جرم خیانت در امانت :

برای تحقق جرم خیانت در امانت مرتکب باید مالی که به وی سپرده شده است را تصاحب، تلف، استعمال و یا مفقود نماید.

البته باید توجه داشته که سوء نیت مرتکب باید بررسی شود و اگر شخصی مالی که به وی سپرده شده را بدون سوء نیت تلف کند مجرم تلقی نمی‌شود و صرفاً طبق قواعد حقوقی باید جبران خسارت نماید.

 

  • تصاحب به معنی به مالکیت درآوردن مال موضوع امانت و خودداری از استرداد آن به مالک اصلی است.

مانند وکیلی که به عنوان وکالت مالی را برای موکل خود گرفته ولی از پرداخت آن به موکل خود استنکاف می‌کند.

باید به این نکته توجه داشت که نگه داشتن مقداری از اموال امانت در مقابل مطالبه حق الزحمه همان اموال، خیانت در امانت محسوب نمی‌شود.

 

  • تلف به معنی از بین بردن عمدی مال امانی است.

مفهوم تلف در خصوص اموال مختلف متفاوت است که می‌تواند مصادیقی مانند شکستن، سوزاندن، استفاده کردن، خراب کردن داشته باشد.

 

  • منظور از استعمال مورد استفاده قرار دادن و یا مصرف کردن مال موضوع امانت است. مانند اینکه امین خودرویی که به وی به امانت سپرده شده تا آن را صرفاً پیش خود نگه دارد، استفاده نموده و با آن به مسافرت برود.

 

  • مفقود نمودن مال امانی به زمانی گفته می‌شود که مرتکب آگاهانه و با قصد کاری کند که دسترسی صاحب مال به مال امانی مشکل و غیر ممکن شود بدون اینکه آن را استعمال یا تلف یا تصاحب نماید. مانند اینکه یک شیء قیمتی مورد امانت را در دریا بیندازد.

 

  • گاهی نیز خیانت در امانت به این صورت اتفاق می افتد که امین به جای آن که مال را به مصرف معین و مورد نظر صاحب مال برساند آن را در راه دیگری صرف می کند؛

مثلا شخص الف مبلغی پول را به شخص ب می سپارد تا آن را صرف امور خیر کند و شخص ب به جای این کار پول را در امور تجاری سرمایه گذاری می کند.

اساسا یکی از شروط تحقق این جرم این است که مال با شرط استرداد یا صرف در امور معین به امین سپرده شود و او از یکی از این امور تخطی نماید.

 

مجازات جرم خیانت در امانت:

بر طبق ماده 674 قانون مجازات اسلامی  شخصی که جرم خیانت در امانت را مرتکب شود به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

خیانت در امانت

تخفیف  و تعلیق مجازات خیانت در امانت

در صورت وجود جهات تخفیف مجازات مانند گذشت شاکی خصوصی، وضع خاص متهم یا سابقه او که در ماده 37 قانون مجازات اسلامی ذکر گردیده است دادگاه می‌تواند مجازات مرتکب خیانت در امانت تخفیف دهد .

قاضی با توجه به پرونده می تواند مجازات را کاهش و یا تبدیل به مجازات دیگری نماید.

اجرای حکم محکومیت به جرم خیانت در امانت نیز به استناد ماده 46 قانون مجازات اسلامی که مقرر داشته است جرایم درجه 3 تا 8 قابلیت تعلیق دارند، قابل تعلیق است.

 

 

آیا استعمال، تلف، تصاحب و یا مفقود کردن اموال دولتی توسط کارکنان دولت خیانت در امانت است؟

خیر.

بر اساس ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس، ارتشاء و کلاهبرداری چنانچه هریک از کارمندان و کارکنان ادارات و سازمانهای دولتی و شهرداری‌ها و به طور کلی کلیه کارکنان قوای سه گانه و نیروهای مسلح  اعم از رسمی و غیر رسمی وجوه یا مطالبات یا حواله‌ها یا سهام و اسناد و اوراق بهادار یا سایر اموال متعلق به سازمانها و ادارات فوق را که بر حسب وظیفه به آنها سپرده شده به نفع خود یا دیگری برداشت و تصاحب نمایند مختلس محسوب می‌شوند.

بر اساس ماده فوق مرتکب باید اموال را به نفع خود یا دیگری برداشت یا تصاحب کند و اگر آنها را تصاحب نکند و بدون قصد تملک از آنها استفاده کند، اقدام وی تصرف غیر قانونی در اموال دولتی بوده و مشمول ماده 598 قانون مجازات اسلامی می‌شود.

 

 

آیا جرم خیانت در امانت قابل گذشت است؟

ابتدا می‌بایست تفاوت بین جرم قابل گذشت و غیر قابل گذشت را توضیح دهیم.

جرم قابل گذشت، جرمی است شروع و ادامه ی تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات آن، نیازمند شکایت شاکی و عدم گذشت وی است.

در مقابل جرم غیرقابل گذشت، جرمی است که شکایت شاکی و گذشت وی، تاثیری در شروع و ادامه ی تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات ندارد.

با توجه به قانون مجازات اسلامی، خیانت در امانت جرم غیر قابل گذشت است.

زیرا قابل گذشت بودن جرم حالت استثنائی دارد و اصل بر غیر قابل گذشت بودن جرائم است.

اما اکنون با توجه به تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، جرم خیانت در امانت به صراحت جرمی قابل گذشت در نظر گرفته شده است.

 

 

مدارک لازم جهت شکایت خیانت در امانت

شما برای اثبات جرم خیانت در امانت از هر مدرکی که به عنوان دلیل محسوب شود و همچنین قرینه ها برای اثبات موضع استفاده کنید.

مدارک که عموما در این خصوص استفاده می شود:

  • قرارداد یا رسیدی مبنی بر امانت بودن شی/ چک/ سفته در دست طرف مقابل
  • شهودی که بتوانند امانت بودن مال را در دست شخص شهادت دهند.
  • شما می توانید با ارسال اظهارنامه درخواست استرداد اموال را بکنید و در صورت ممانعت این اظهارنامه و پاسخ احتمالی آن بخشی از دلیل شماست.
  • متن شکوایه.
  • در صورتی که عکس، فیلم، پیامکی و …. در اختیار دارید که دلالت بر امانت داشته باشد

 

 

 آیا برای خیانت در امانت وکیل بگیرم؟

بدون شک داشتن وکیل در پرونده بسیار موثر است. در برخی از پرونده ها داشتن وکیل الزامی است. 

ولی در پرونده خیانت در امانت الزام قانونی برای گرفتن وکیل کیفری وجود ندارد. اما ما به شما پیشنهاد میکنم جهت جلوگیری از تضییع حقوق خود از مشاوره وکلا بهره مند شوید.

 

 

جهت مشاوره با وکیل ملکی با ما در ارتباط باشید 22350512

29 دیدگاه برای “خیانت در امانت

  1. مهدی گفته:

    سلام وقت بخیر
    من چندین سال تو شرکتی کار میکردم که عنوان شعلی تو بیمه کارمند دفتری و عنوان شغلی اصلی کارمند انبار بوده و بعد از پایان قرارداد که اخراج شدم شکایت حق و حقوق کردم الان با گذشت ۳ماه از پایان قرارداد و اعلام نامه ی عدم نیاز کارفرما به بیمه ،کارفرما قصد شکایت داره که اجناس انبار کم هست یا نیست ،من نه امضایی دارم که جنسی تحویل گرفتم و تو قرارداد عنوان شغلی انباردار بوده همون کارمند دفتری بودم ،اما شاهد داره که من کارای انبار رو هم انجام میدادم ،احتمالا شاهد هم پیدا میکنه،چون شنیدم کارفرما گفته با ۳۰هزارتومن هم چنتا شاهد میتونم پیدا کنم،تو این سه ماه که از اونجا رفتم کلا شرکت تعطیل و همه چی دست خودش بوده و هست ،چون شکایت کردم میخوا اینکارو انجام بده که نتونم جایی کار کنم باتوجه به اینکه اگه بخوام جایی کار کنم رضایت نامه میخوان چون حدودا۱۵سال تمام سابقه ی من تو همین شرکت و جای دیگه ای مشغول نبودم.
    ببخشید طولانی شد و ممنون از اینکه با حوصله به نظرات جواب دادین.

    • سرور ثانی گفته:

      سلام . اینکه کارفرما بخواهد شکایت خیانت در امانت انجام دهد ، این موضوع نیازمند دلیل کافی است. شهادت شهود به این راحتی ها پذیرفته نمی شود. شما می تونید از شهود سوال بپرسید و یا شهود را زیر سوال ببرید.
      از سویی اگر کارمند های شرکت را به عنوان شاهد بیاورند ، به این موضوع می تواند استناد کنید. این موضوع مورد توجه دادگاه قرار میگیرد.

  2. محمد گفته:

    با عرض سلام و خسته نباشید
    بنده میخواستم برم مسافرت با یکی از دوستانم و خانه ام رو ب دو نفر سپردم ک مدتی ک نیستم در خانه بمانند
    قبل از رفتن ی مقدار طلا و سکه رو در حضور این دو نفر ب دوستم دادم ک بزاره پیش خانوادش و موقع برگشتن بم برگردونه
    الان دوستم طلاها رو بم نمیده و من تنها مدرکی ک دارم همین دو تا شاهدی هست ک خونه رو بهشون سپردم
    آیا شهادت این دو نفر کافی میباشد؟

    • سرور ثانی گفته:

      سلام . بله شهادت شهود دلیل محسوب می شه و شما به استناد شهادت این 2 فرد می تونید شکایت خیانت در امانت کنید

  3. نوروزعلی فرهادی گفته:

    سلام وقت بخیر بنده کلید منزل خود را به همسایه ام سپرده ام وبه مسافرت رفتم بعد مدتی قبل از برگشتن از مسافرت یکی از همسایه های دیگر خبر دهد که درب منزل بازشده وبعد از بررسی متوجه شدیم مقدار از وسایل منزل به سرقت رفته ودرب دقیقا طبق نظریه کارشناس آگاهی باکلید باز شده، است آیا می شود به کسی کلید منزل به او داده ام به جرم خیانت در امانت شکایت کنم و آیا محکوم می شود لطفا راهنمایی بفرمائید تشکر

  4. پوریا بیژه گفته:

    سلام بنده یک تصادف خسارتی داشتم بنده مقصر بودم و طرف برای کارای بیمه مدارک بنده رو پیش خودش نگه داشته وه تحویل نمیده این خیانت در امانت حساب میشه و ایا مجازات در نظر گرفته میشه براش؟

    • سرور ثانی گفته:

      سلام . آیا طرف کارهای بیمه رو انجام داده و تحویل نمی دهد؟
      شما لازم است ابتدا اظهارنامه ای مبنی بر درخواست تحویل مدارک رو به طرف بدهید ، اگر مدارک را تحویل ندهد ان زمان می توانید شکایت کنید.

  5. ناصر صالح وند گفته:

    با سلام.
    بنده پنج ماه پیش یک حسابدار جهت شرکت خودم استخدام کردم البته قراردادی منعقد نکردیم ایشان هر ماه قرار بود چهار روز جهت کار مالی شرکت بیایند و حسابهای شرکت را بروز کرده و گزارش درست و صحیح ارائه کنند که بعد از چهار ماه ایشان گزارش های ناقص و درستی ارائه نکردند و مجبور به قطع همکاری با ایشان شدم و مبلغ ده میلیون تومان به ایشان پرداخت شد و مقرر شد ایشان کلیه مدارک و اسناد مالی که نزدشان بود و گزارش های مالی صحیح را تحویل شرکت داده و صورتجلسه گردد تا الباقی حسابش واریز شود.
    ولی ایشان علاوه بر این که ادعا میکنند تمام گزارش های مالی و اسناد را تحویل داده اند بنده را تهدید کرده اند در صورت عدم پرداخت الباقی حسابش، گزارش حسابهای شرکت را به دادستانی مالیاتی خواهند داد.
    آیا از ایشان بدلیل اینگونه رفتارها و عدم تحویل مدارک و اسناد مالی میتوان شکایت خیانت در امانت کرد؟

    • سرور ثانی گفته:

      سلام اگر مدارکی از شما در دست حسابدار شما امانت است ، می توانید از ایشان بابت خیانت در امانت شکایت کنید. البته لازم است امانت بودن مدارک در ایشان را ثابت کنید.

  6. ندا گفته:

    سلام‌وقت بخیر عذر میخوام خواهر مادر بنده (که حدود هجده سال است که هیچ گونه ارتباطی نداریم) شکایت کرده که مقداری طلا به عنوان امانت به مادرم داده است و دایی و یکی از اقوام را هم به عنوان شاهد آورده،البته نه فاکتور ی از طلاهای ادعا شده دارد و نه رسید امانی،میخواستم ببینم بدون وجود مدرک میتونه رای دادگاه رو بگیره؟ در این مورد پیشنهاد میفرمایین وکیل بگیریم؟

    • سرور ثانی گفته:

      سلام روز بخیر. شخصی که ادعای خیانت در امانت دارد باید بتواند به دادگاه این موضوع را ثبات کند. دادگاه قطعا جزیات این امر را از شاکی خواهد پرسید. که چه مقدار طلا بوده است؟ چرا طلا ها را امانت داده اید و … به صرف ادعا برای دادگاه کافی نیست . و البته شهادت یک نفر نیز کافی نیست.
      گرفتن وکیل واجب نیست . اگر احساس می کنید به تنهایی توانایی این امر را ندارید وکیل بگیرید.

دیدگاه‌ها بسته شده است.