مطالبه خسارت تاخیر تادیه چیست؟ چگونه محاسبه می شود؟

مطالبه خسارت تاخیر تادیه ، یک راهکار قانونی است که در وضعیت اقتصادی فعلی و آشفته بازار موجود، قدری از نگرانی های طلبکاران را کم می کند.

در واقع ممکن است فردی به دیگری 10 میلیون تومان وجه نقد قرض بدهد، اما مدیون نسبت به بازپرداخت دین در بازه ی زمانی تعیین شده اقدامی نکند و طلبکار مجبور شود از طریق دادگاه طلب خود را بستاند.

با توجه به اینکه معمولا فرآیند دادرسی طولانی است و ارزش پول هم روز به روز پایین می آید، منصفانه نیست که به طلبکار همان 10 میلیون تومان را بدهیم.

 

در اینجا بحث خسارت تاخیر تادیه به میان می آید که در این مطلب آن را بررسی می نماییم. با گروه وکلای آسا همراه باشید.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه یعنی چه؟

 

ابتدا مفهوم واژه ها را بررسی می کنیم:

  • خسارت در لغت به معنای ضرر کردن است. در اصطلاح حقوقی خسارت به مالی گفته می شود که از طرف شخص وارد کننده ی زیان به زیان دیده داده می شود. اما در اینجا خسارت بیشتر به معنای زیانی است که در اثر تاخیر تادیه وارد می شود.

 

  • واژه ی تاخیر به معنای دیر کردن است و در اصطلاح حقوقی نیز همین معنا را دارد.

 

  • تادیه در لغت و اصطلاح به معنای پرداختن است. تادیه معمولا در رابطه با دیونی به کار می رود که موضوع آن وجه نقد باشد.

 

بنابراین در تعریف خسارت تاخیر تادیه می توان گفت: «خسارتی است که از بابت دیر پرداخت وجه نقد از سوی بدهکار به طلبکار داده می شود.»

 

شرایط مطالبه خسارت تاخیر تادیه :

 

با شرایط زیر خسارت تاخیر تادیه قابل مطالبه و دریافت است:

  • موضوع تعهد وجه باشد:

موضوع هر تعهدی الزاما پرداخت وجه نقد نیست. باید بدانیم که خسارت تاخیر تادیه تنها در مورد تعهداتی معنا دارد که موضوع آن تعهد پرداخت وجه باشد.

مثلا زمانی که شخصی متعهد به به ساخت میز و صندلی برای شما است، با تاخیر در تحویل میز و صندلی شما نمی توانید خسارت تاخیر تادیه مطالبه کنید. 

 

  • رایج بودن وجه:

صرف تعهد به پرداخت وجه، متعهد را مشمول پرداخت خسارت تاخیر تادیه نمی کند.

چرا که زمانی فرد ملزم به پرداخت خسارت تاخیر می گردد که موضوع تعهد او وجه رایج باشد.

منظور از وجه رایج پولی است که در عرف بین مردم دست به دست می گردد.

البته با توجه به رای وحدت رویه شماره 90، عبارت وجه نقد مذکور در ماده 522 اعم است از پول رایج ایران و پول خارجی، بنابراین در مواردی که موضوع تعهد پرداخت وجه خارجی باشد نیز امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود دارد.

 

  • مطالبه طلبکار: 

طلبکار باید طلب خود را از بدهکار مطالبه کند تا بتواند مدعی خسارت تاخیر تادیه گردد.

در غیر این صورت حتی اگر از سررسید مدت طولانی گذشته باشد نمی توان مدعی دریافت خسارت تاخیر تادیه شد. این مطالبه می تواند با ارسال اظهارنامه برای مدیون انجام شود. ارائه ی دادخواست نیز مطالبه محسوب می شود.

در مورد چک، گواهی برگشت چ در حکم مطالبه است.

 

  • تمکن مالی بدهکار و خودداری از پرداخت:

در صورتی به طلبکار خسارت تاخیر تادیه تعلق می گیرد که خواهان پرداخت طلب را مطالبه کند و بدهکار با وجود توانایی مالی، از پرداخت دین خود خودداری نماید.

 

  • تغییر فاحش شاخص سالانه:

در شرایط فعلی وجود تورم و تغییر شاخص سالانه نیازی به اثبات ندارد. تغییری فاحش محسوب که عرفاً قابل مسامحه نباشد و در فاصله ی سررسید یا مطالبه تا زمان پرداخت صورت گیرد.

 

 

خسارت تاخیر  از چه تاریخی محاسبه می شود؟

 

در میان محاکم در خصوص این نکته که خسارت تاخیر تادیه از چه تاریخی باید محاسبه شود و مورد حکم قرار گیرد، اختلاف نظر وجود دارد. اما به طور کلی می توان مسئله را به صورت زیر تبیین کرد:

از توجه به مواد مختلف قانونی دو فرض برای ما ایجاد می گردد:

  1. طرفین شفاها یا کتبا در خصوص خسارت تاخیر تادیه و مبدا محاسبه آن توافق کرده اند.
  2. بین طرفین توافقی در خصوص خسارت تاخیر تادیه وجود ندارد.

چنانچه در این خصوص بین طرفین توافقی وجود داشته باشد، باید به همان توافق عمل شود.

اما اگر طرفین توافقی در این خصوص نداشته باشند یا باید تاریخ سررسید دین ملاک قرار گیرد، یا تاریخ مطالبه. رویه محاکم به این صورت است که در خصوص اوراق تجاری مانند چک و سفته، مهریه، اسناد موضوع آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، تاریخ سررسید سند ملاک قرار می گیرد.

اما در سایر موارد، تاریخ مطالبه طلبکار ملاک است. 

 

 

فرمول محاسبه خسارت تاخیر تادیه در سال 99 :

خسارت تاخیر تادیه مطابق فرمول زیر محاسبه می گردد:

رقم شاخص سالانه زمان پرداخت دین که توسط بانک مرکزی برای سال قبل اعلام گردیده ÷ رقم شاخص سال سررسید دین + مبلغ دین = دین مورد مطالبه به نرخ روز

به طور مثال اگر شما 8 میلیون تومان از کسی طلبکار باشید که سررسید دین شخص سال 1397 باشد اما زمان پرداخت سال 1399 باشد، محاسبه بدین شکل است که باید شاخص تورم سال 98 را بر شاخص تورم سال 97 تقسیم کرده و حاصل را به مبلغ اصل دین اضافه نمایید. حاصل ارزش ریالی دین شما در زمان پرداخت است.

 

 

 

 

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه بعد از صدور حکم ممکن است؟

ممکن است این سوال ایجاد شود که آیا پس از صدور حکم می توان خسارت تاخیر تادیه را مطالبه کرد؟

به طور کلی باید بگوییم در اثناء دادرسی و تا قبل از صدور حکم قطعی امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود دارد.

پس از صدور حکم نیز می توان خسارت تاخیر تادیه از تاریخ صدور حکم لغایت اجرا و وصول محکوم به را مطالبه کرد.

زیرا ممکن است دادگاه تنها به پرداخت خسارت تاخیر تادیه تا زمان صدور حکم رای داده باشد و حد فاصل صدور حکم و وصول محکوم به را در نظر نگرفته باشد.

بهتر است در متن دادخواست تقدیمی خود خسارت تاخیر را تا زمان اجرای حکم تقاضا نمایید.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه از اجرای ثبت:

برخی از دیون نظیر مهریه و وجه چک را می توان از طریق اداره ی اجرای مفاد اسناد رسمی مطالبه نمود.

مراجعه به اداره ی اجرای ثبت برای مطالبه ی دیون گفته شده مزایا و معایبی دارد که موضوع بحث ما نیست.

اما به طور کلی و خلاصه باید گفت که امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه از طریق اجرای ثبت وجود ندارد و این مورد یکی از معایب مراجعه به اداره ی ثبت است. 

 

 

مطالبه خسارت تاخیر در  چک برگشتی :

چک یکی از اسناد تجاری پر کاربرد در جامعه است. در خصوص مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه در چک باید گفت که مبدا محاسبه این خسارت از تاریخ سررسید چک محاسبه می شود نه از تاریخ مطالبه.

نکته ی مهم که در بند قبل هم بدان پرداختیم این است که امکان مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه چک از طریق اداره ی اجرای ثبت وجود ندارد.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه در سفته:

سوال این است که در مورد سفته، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه، تاریخ سررسید سفته است یا تاریخ واخواست سفته و یا تاریخ مطالبه وجه آن توسط دارنده؟

در خصوص مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه در سفته، باید به ماده 304 قانون تجارت مراجعه نمود. با توجه به این ماده، خسارت تاخیر تادیه مبلغ اصلی سفته که مورد واخواست قرار گرفته است، از روز اعتراض و واخواست محاسبه می شود.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر در پرداخت نفقه چیست؟

نفقه یکی از حقوق مالی زن در ازدواج دائم است. در صورتی که زن از شوهر خود تمکین نماید اما شوهر نفقه او را نپردازد، زن می تواند نفقه خود را از او مطالبه نماید.

در خصوص نفقه نیز خسارت تاخیر قابل مطالبه است. اما مبدا محاسبه این خسارت چه تاریخی است؟

پاسخ این است که خسارت تأخیر تادیه نفقه، بعد از محکومیت زوج به پرداخت نفقه و تأخیر در پرداخت آن قابل مطالبه است.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر در کلاهبرداری:

طبق قانون مجازات اسلامی، در جرم کلاهبرداری امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود ندارد.

در واقع زمانی که شکایت کیفری علیه کلاهبردار مطرح می شود، نیازی به طرح دعوای حقوقی جداگانه برای ضرر و زیان ناشی از جرم نیست و دادگاه کیفری حکم به رد اصل مال هم صادر می نماید.

به این ترتیب امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود ندارد. 

 

 

دعوای خسارت تاخیر تادیه به چند طریق می تواند مطرح شود؟

دعوای خسارت تاخیر تادیه به دو روش قابل طرح است:

الف) همراه با دعوای اصلی

شما هم زمان با طرح دعوای اصلی (مثلا مطالبه وجه چک) ، می توانید خسارت تاخیر تادیه آن را نیز مطالبه نمایید.

ب) به صورت یک دعوای مستقل

شما می توانید مستقلا نیز خسارت از بابت تاخیر در پرداخت را مطالبه نمایید، به طور مثال شما در سال 90 چکی را مطالبه کرده اید و در سال 95 این چک وصول شده است و شما در این مدت خسارت تاخیر تادیه مطالبه نکرده اید.

در حال حاضر می توانید خسارت تاخیر تادیه از سال 90 الی 95 را به موجب دادخواست جدا گانه ای مطالبه نمایید.

 

 

در هریک از این روش ها هزینه دادرسی آن چگونه محاسبه میشود؟

الف) اگر مطالبه خسارت ، همراه با دعوای اصلی باشد فقط یک هزینه پرداخت خواهد شد آن هم هزینه دعوای اصلی است و احتیاجی به پرداخت هزینه جداگانه ای نمیباشد.

 ب)  اگر به صورت یک دعوای مستقل باشد چنین دعوایی مالی به حساب آمده و خواهان میبایست 3/5 درصد خواسته خود را به عنوان هزینه دادرسی بپردازد.

 

 

پرداخت خسارت تاخیر تادیه توسط معسر

آیا محکوم علیه که حکم قطعی اعسار او صادر شده است نیز باید خسارت تاخیر تادیه بپردازد؟

  • اگر محکوم علیه معسر مطلق شناخته شود ( یعنی در هیچ صورتی توان پرداخت ندارد) : از پرداخت خسارت تاخیر تادیه معاف میباشد.
  • اگر محکوم علیه معسر مطلق نباشد بلکه معسر به توان پرداخت تقسیط باشد ( به صورت قسطی می تواند خسارت را بپردازد) :از پرداخت خسارت تاخیر تادیه معاف نیست و باید آن را بپردازد.

 

 

خسارت تاخیر تادیه در تصادفات و افت قیمت خودرو

آیا شخصی که در تصادفات مقصر شناخته شده است موظف به پرداخت خسارت تاخیر تادیه میباشد؟

فرضی را در نظر بگیرید که شخصی در تصادف مقصر شناخته شده است و شخص زیان دیده دادخواست افت قیمت ماشین را مطرح نموده و مبلغی نیز به عنوان افت قیمت ماشین توسط کارشناس مشخص شده و فرد مقصر به پرداخت آن محکوم شده است.

در این مثال نیز مبدا محاسبه پرداخت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ مطالبه ( تقدیم دادخواست) میباشد.

 

 

خسارت تاخیر تادیه در گزارش اصلاحی

گزارش اصلاحی چیست؟

شرایطی که طرفین دعوا در دادگاه به اختلافات خود پایان می دهند و از ادعاهای خود چشم پوشی می نمایند از دادگاه درخواست میکنند که قراردادی تحت عنوان گزارش اصلاحی تنظیم نماید و تمامی شرایطی که در خصوص آن توافق نموده اند صورت جلسه شده و طرفین امضا می نمایند.

اگر دعوا منتهی به سازش و صدور گزارش اصلاحی شود آیا می توان خسارت تاخیر تادیه مطالبه نمود؟

  • اگر دعوای مطالبه وجه رایج مطرح باشد.
  • در نهایت طرفین به سازش برسند و دادگاه گزارش اصلاحی صادر کند.
  • اگر شخص بدهکار در موعد مقرر بدهی خود را نپردازد.
  • امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه برای آن بدهی وجود ندارد.

 

 

 

جهت مشاوره با وکیل حقوقی با ما در ارتباط باشید. 22350512

 

 

4.5 2 رای ها
امتیاز مقاله
مشترک شدن
اطلاع رسانی کن
guest
24 نظر
قدیمی ترین
جدید ترین بیشترین امتیاز
بازخورد درون خطی
دیدن تمام نظرات
علیرضا شریفیان
علیرضا شریفیان
9 ماه پیش

سلام خسته نباشید
بنده ی مطالبه دارم که طی سه مرحله اعلام شکایت کردم و قاضی در یک موضوع واحد سه رای متفاوت داده بطوری که حق بنده ضایع میشه سوالم از جنابعالی اینه که غیر از دادگاه انتظامی قضات کجا میتونم شکائت کنم که احقاق حق بشه چون پرونده بسیار اطاله دادرسی شده و مدارک زیادی برای اثبات حقانیتم داخل پرونده موجود است. سپاسگذارم راهنمایی بفرمایید

سرور ثانی
پاسخ به  علیرضا شریفیان
8 ماه پیش

سلام به جز پرونده اصلی که از بابت مطالبات دارید اگر قاضی تخلفی کرده می تونید دادسرای انتظامی قضات شکایت کنید و محل دیگری برای شکایت ندارید

ادنا
ادنا
8 ماه پیش

فردی که برای رد مال در زندان هست و اصل مال رو نداره تاخیر تادیه شامل ش می شود

سرور ثانی
پاسخ به  ادنا
8 ماه پیش

سلام مطالبه خسارت تاخیر تادیه رو می تونید ازشون بگیرید ولی از طریق دادگاه حقوقی

سیفی
سیفی
8 ماه پیش

سلام بنده شهریورسال80عقددائم کردیم ومهریه 25000000ریال میباشد امسال بعلت ناسازگاری تصمیم گرفتم طلاق بدم چه قدر بایدبه نرخ روزچه قدر باید پرداخت کنم

سرور ثانی
پاسخ به  سیفی
8 ماه پیش

سلام شما می توانید درخواست اعسار دهید که به صورت اقساطی مهریه را پرداخت نمایید. میزان دقیق اقساط مشخص نیست . دادگاه پس از بررسی شرایط شما میزان اقساط مهریه را مشخص میکند.

پگاه افشار
پگاه افشار
پاسخ به  سیفی
8 ماه پیش

سلام مهریه شما به نرخ روز حدود 54 میلیون تومان میباشد.

سیفی
سیفی
8 ماه پیش

همسرم راطلاق میدهم ویک منزل55متری دارم یک خودروآیاباید نصف اموال رامساوی تقسیم بکنم

سرور ثانی
پاسخ به  سیفی
8 ماه پیش

سلام در خصوص تنصیف اموال در سند ازدواج قید شده است که هر گاه درخواست طلاق از سوی مرد باشد و زن وظایف زناشویی خود را انجام داده باشد، مرد تا نصف اموالی که در دوران زندگی مشترک به دست آمده است را موظف است به زن منتقل کند.
جند نکته در این خصوص وجود دارد:
1. اینکه مرد چه میزان از اموال خود را منتقل میکند با نظر دادگاه است و از 1 درصد تا 50 درصد متغییر است.
2. این دارایی ها در زمان زندگی مشترک باید به دست آمده باشد.

رضا قاسمی
رضا قاسمی
7 ماه پیش

سلام و عرض ادب
چکی به مبلغ 2م دست کسی داشتم سال 97 در تاریخ سررسید برگشت زده و شکایت نکرده لذا من مبلغ چک را به نفع همان شماره چک بهمن 99 به حسابم واریز کردم که چک برداشت شود حالا هرچی تماس میگیرم چک را برداشت نمیکند ایا باید اظهارنامه برایش بفرستم یا نه
راهنمایی کنید
ممنونم

Javan
Javan
6 ماه پیش

باسلام بنده شصت میلیون تومان از شخصی طلبکارم وتاریخ پرداخت پایان مرداد۹۹ می باشد وتاریخ یک شهریور ۹۹ شکایت کرده ام ودادگاه رای صادر نموده لطفا بهم بگید مبلغ تاخیر تادیه وحق دادرسی در بازه زمانی شهریور ۹۹تا پایان اسفند ۹۹ چقدر می شود

عباس
عباس
5 ماه پیش

سلام یه سوال تا طلبکار از محاسبه خسارت تاخیر درخواستی بابت دریافت طلب نکرده باشد بدهکار می تواند از پرداخت خسارت سرباز زند

آخرین ویرایش 5 ماه پیش توسط عباس
رضائی
رضائی
5 ماه پیش

سلام خسارت تاخیر تادیه افت ارزش پول در خسارات مربوط به ضرر و زیان ناشی از جرم چگونه محاسبه می‌شود

محمد محمدی راوری
محمد محمدی راوری
4 ماه پیش

با سلام
میخواستم بدونم تاخیر تائدیه برای محاسبه بصورت ماهانه از چه فرمولی پیروی میکنه
و اینکه برای تاخیر در پرداخت صورت وضعیت میشه از اون استفده نمود
ممنون

سرور ثانی
پاسخ به  محمد محمدی راوری
4 ماه پیش

سلام به نرخ بانک مرکزی حساب می شه. این احتساب هم توسط خود دادگاه در مرحله اجرای رای انجام میشه.

حمید رضا
حمید رضا
4 ماه پیش

سلام درسال 1345 طبق وصیت پدر بزرگم قرار بوده مبلغ 1000تومان در همان سال توسط دایی بنده به مادرمان بابت اساس منزل و احشام بپردازد الان که سال 1400 هستیم هنوز پرداخت نشده لطف می کنید محاسبه کنید چقدر باید پرداخت شود

سرور ثانی
پاسخ به  حمید رضا
4 ماه پیش

سلام روزبخیر. طلب زمانی مشمول خسارت تاخیر قرار می گیرد که آن را مطالبه کنید. چون شما در این سال ها طلب رو مطالبه نکردید، دیگر نمی توانید قیمت روز را مطالبه کنید

24
0
دوست دارید مشارکت کنید ؟ لطفا نظری بدهید!x
()
x