مطالبه خسارت تاخیر تادیه چیست؟ چگونه محاسبه می شود؟

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه ، یک راهکار قانونی است که در وضعیت اقتصادی فعلی و آشفته بازار موجود، قدری از نگرانی های طلبکاران را کم می کند.

در واقع ممکن است فردی به دیگری 10 میلیون تومان وجه نقد قرض بدهد، اما مدیون نسبت به بازپرداخت دین در بازه ی زمانی تعیین شده اقدامی نکند و طلبکار مجبور شود از طریق دادگاه طلب خود را بستاند.

با توجه به اینکه معمولا فرآیند دادرسی طولانی است و ارزش پول هم روز به روز پایین می آید، منصفانه نیست که به طلبکار همان 10 میلیون تومان را بدهیم.

در اینجا بحث خسارت تاخیر تادیه به میان می آید که در این مطلب آن را بررسی می نماییم. با گروه وکلای آسا همرای باشید.

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه یعنی چه؟

ابتدا مفهوم واژه ها را بررسی می کنیم:

  • خسارت در لغت به معنای ضرر کردن است. در اصطلاح حقوقی خسارت به مالی گفته می شود که از طرف شخص وارد کننده ی زیان به زیان دیده داده می شود. اما در اینجا خسارت بیشتر به معنای زیانی است که در اثر تاخیر تادیه وارد می شود.

 

  • واژه ی تاخیر به معنای دیر کردن است و در اصطلاح حقوقی نیز همین معنا را دارد.

 

  • تادیه در لغت و اصطلاح به معنای پرداختن است. تادیه معمولا در رابطه با دیونی به کار می رود که موضوع آن وجه نقد باشد.

 

بنابراین در تعریف خسارت تاخیر تادیه می توان گفت: «خسارتی است که از بابت دیر پرداخت وجه نقد از سوی بدهکار به طلبکار داده می شود.»

 

شرایط مطالبه خسارت تاخیر تادیه :

 

با شرایط زیر خسارت تاخیر تادیه قابل مطالبه و دریافت است:

  • موضوع تعهد وجه باشد:

موضوع هر تعهدی الزاما پرداخت وجه نقد نیست. باید بدانیم که خسارت تاخیر تادیه تنها در مورد تعهداتی معنا دارد که موضوع آن تعهد پرداخت وجه باشد.

مثلا زمانی که شخصی متعهد به به ساخت میز و صندلی برای شما است، با تاخیر در تحویل میز و صندلی شما نمی توانید خسارت تاخیر تادیه مطالبه کنید. 

 

  • رایج بودن وجه:

صرف تعهد به پرداخت وجه، متعهد را مشمول پرداخت خسارت تاخیر تادیه نمی کند.

چرا که زمانی فرد ملزم به پرداخت خسارت تاخیر می گردد که موضوع تعهد او وجه رایج باشد.

منظور از وجه رایج پولی است که در عرف بین مردم دست به دست می گردد.

البته با توجه به رای وحدت رویه شماره 90، عبارت وجه نقد مذکور در ماده 522 اعم است از پول رایج ایران و پول خارجی، بنابراین در مواردی که موضوع تعهد پرداخت وجه خارجی باشد نیز امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود دارد.

 

  • مطالبه طلبکار: 

طلبکار باید طلب خود را از بدهکار مطالبه کند تا بتواند مدعی خسارت تاخیر تادیه گردد.

در غیر این صورت حتی اگر از سررسید مدت طولانی گذشته باشد نمی توان مدعی دریافت خسارت تاخیر تادیه شد. این مطالبه می تواند با ارسال اظهارنامه برای مدیون انجام شود. ارائه ی دادخواست نیز مطالبه محسوب می شود.

در مورد چک، گواهی برگشت چ در حکم مطالبه است.

 

  • تمکن مالی بدهکار و خودداری از پرداخت:

در صورتی به طلبکار خسارت تاخیر تادیه تعلق می گیرد که خواهان پرداخت طلب را مطالبه کند و بدهکار با وجود توانایی مالی، از پرداخت دین خود خودداری نماید.

 

  • تغییر فاحش شاخص سالانه:

در شرایط فعلی وجود تورم و تغییر شاخص سالانه نیازی به اثبات ندارد. تغییری فاحش محسوب که عرفاً قابل مسامحه نباشد و در فاصله ی سررسید یا مطالبه تا زمان پرداخت صورت گیرد.

 

خسارت تاخیر  از چه تاریخی محاسبه می شود؟

 

در میان محاکم در خصوص این نکته که خسارت تاخیر تادیه از چه تاریخی باید محاسبه شود و مورد حکم قرار گیرد، اختلاف نظر وجود دارد. اما به طور کلی می توان مسئله را به صورت زیر تبیین کرد:

از توجه به مواد مختلف قانونی دو فرض برای ما ایجاد می گردد:

  1. طرفین شفاها یا کتبا در خصوص خسارت تاخیر تادیه و مبدا محاسبه آن توافق کرده اند.
  2. بین طرفین توافقی در خصوص خسارت تاخیر تادیه وجود ندارد.

چنانچه در این خصوص بین طرفین توافقی وجود داشته باشد، باید به همان توافق عمل شود.

اما اگر طرفین توافقی در این خصوص نداشته باشند یا باید تاریخ سررسید دین ملاک قرار گیرد، یا تاریخ مطالبه. رویه محاکم به این صورت است که در خصوص اوراق تجاری مانند چک و سفته، مهریه، اسناد موضوع آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، تاریخ سررسید سند ملاک قرار می گیرد.

اما در سایر موارد، تاریخ مطالبه طلبکار ملاک است. 

 

فرمول محاسبه خسارت تاخیر تادیه در سال 99 :

خسارت تاخیر تادیه مطابق فرمول زیر محاسبه می گردد:

رقم شاخص سالانه زمان پرداخت دین که توسط بانک مرکزی برای سال قبل اعلام گردیده ÷ رقم شاخص سال سررسید دین + مبلغ دین = دین مورد مطالبه به نرخ روز

به طور مثال اگر شما 8 میلیون تومان از کسی طلبکار باشید که سررسید دین شخص سال 1397 باشد اما زمان پرداخت سال 1399 باشد، محاسبه بدین شکل است که باید شاخص تورم سال 98 را بر شاخص تورم سال 97 تقسیم کرده و حاصل را به مبلغ اصل دین اضافه نمایید. حاصل ارزش ریالی دین شما در زمان پرداخت است.

 

 

 

 

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه بعد از صدور حکم ممکن است؟

ممکن است این سوال ایجاد شود که آیا پس از صدور حکم می توان خسارت تاخیر تادیه را مطالبه کرد؟

به طور کلی باید بگوییم در اثناء دادرسی و تا قبل از صدور حکم قطعی امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود دارد.

پس از صدور حکم نیز می توان خسارت تاخیر تادیه از تاریخ صدور حکم لغایت اجرا و وصول محکوم به را مطالبه کرد.

زیرا ممکن است دادگاه تنها به پرداخت خسارت تاخیر تادیه تا زمان صدور حکم رای داده باشد و حد فاصل صدور حکم و وصول محکوم به را در نظر نگرفته باشد.

بهتر است در متن دادخواست تقدیمی خود خسارت تاخیر را تا زمان اجرای حکم تقاضا نمایید.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه از اجرای ثبت:

برخی از دیون نظیر مهریه و وجه چک را می توان از طریق اداره ی اجرای مفاد اسناد رسمی مطالبه نمود.

مراجعه به اداره ی اجرای ثبت برای مطالبه ی دیون گفته شده مزایا و معایبی دارد که موضوع بحث ما نیست.

اما به طور کلی و خلاصه باید گفت که امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه از طریق اجرای ثبت وجود ندارد و این مورد یکی از معایب مراجعه به اداره ی ثبت است. 

 

 

مطالبه خسارت تاخیر در  چک برگشتی :

چک یکی از اسناد تجاری پر کاربرد در جامعه است. در خصوص مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه در چک باید گفت که مبدا محاسبه این خسارت از تاریخ سررسید چک محاسبه می شود نه از تاریخ مطالبه.

نکته ی مهم که در بند قبل هم بدان پرداختیم این است که امکان مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه چک از طریق اداره ی اجرای ثبت وجود ندارد.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر تادیه در سفته:

سوال این است که در مورد سفته، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه، تاریخ سررسید سفته است یا تاریخ واخواست سفته و یا تاریخ مطالبه وجه آن توسط دارنده؟

در خصوص مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه در سفته، باید به ماده 304 قانون تجارت مراجعه نمود. با توجه به این ماده، خسارت تاخیر تادیه مبلغ اصلی سفته که مورد واخواست قرار گرفته است، از روز اعتراض و واخواست محاسبه می شود.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر در پرداخت نفقه چیست؟

نفقه یکی از حقوق مالی زن در ازدواج دائم است. در صورتی که زن از شوهر خود تمکین نماید اما شوهر نفقه او را نپردازد، زن می تواند نفقه خود را از او مطالبه نماید.

در خصوص نفقه نیز خسارت تاخیر قابل مطالبه است. اما مبدا محاسبه این خسارت چه تاریخی است؟

پاسخ این است که خسارت تأخیر تادیه نفقه، بعد از محکومیت زوج به پرداخت نفقه و تأخیر در پرداخت آن قابل مطالبه است.

 

 

مطالبه خسارت تاخیر در کلاهبرداری:

طبق قانون مجازات اسلامی، در جرم کلاهبرداری امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود ندارد.

در واقع زمانی که شکایت کیفری علیه کلاهبردار مطرح می شود، نیازی به طرح دعوای حقوقی جداگانه برای ضرر و زیان ناشی از جرم نیست و دادگاه کیفری حکم به رد اصل مال هم صادر می نماید.

به این ترتیب امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجود ندارد. 

 

جهت مشاوره با وکیل حقوقی با ما در ارتباط باشید. 22350512

 

 

0 0 ثبت رای
امتیاز مقاله
مشترک شدن
اطلاع رسانی کن
guest
0 نظر
بازخورد درون خطی
دیدن تمام نظرات
0
دوست دارید مشارکت کنید ؟ لطفا نظری بدهید!x
()
x